Xocalı faciəsi nədir?

Xocalı faciəsi 1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi zamanı baş vermiş ən ağır və faciəli hadisələrdən biridir. Bu hadisə zamanı yüzlərlə dinc sakin qətlə yetirilmiş, minlərlə insan yaralanmış və əsir götürülmüşdür. Xocalı faciəsi Azərbaycan tarixində dərin iz buraxmış və milli yaddaşın ağrılı səhifəsinə çevrilmişdir.

Hadisənin baş vermə səbəbləri

Hərbi və siyasi kontekst

1990-cı illərin əvvəllərində Ermənistan–Azərbaycan münaqişəsi kəskin mərhələyə keçmişdi. Xocalı şəhəri strateji baxımdan mühüm mövqedə yerləşirdi. Şəhərin hava limanı region üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. 1992-ci ilin fevralında şəhər mühasirəyə alındı və dinc əhali çıxılmaz vəziyyətdə qaldı.

Hücum və nəticələri

Rəsmi məlumatlara əsasən, hücum nəticəsində 600-dən çox insan həyatını itirmişdir. Onların arasında qadınlar, uşaqlar və yaşlılar olmuşdur. Ailələr tamamilə məhv edilmiş, uşaqlar valideynlərini itirmiş, yüzlərlə insan əsir götürülmüşdür.

Beynəlxalq hüquq və Xocalı faciəsi

Xocalı faciəsi beynəlxalq humanitar hüququn ciddi şəkildə pozulması kimi qiymətləndirilir. Bir sıra ölkələr və beynəlxalq təşkilatlar bu hadisəni soyqırımı və ya kütləvi qırğın kimi tanımışdır. Hadisənin beynəlxalq səviyyədə tanınması istiqamətində müxtəlif kampaniyalar həyata keçirilmişdir.

Xocalı faciəsinin anım günü

Hər il 26 fevral Azərbaycanda Xocalı faciəsi qurbanlarının anım günü kimi qeyd olunur. Ölkə daxilində və xaricdə müxtəlif tədbirlər, yürüşlər və maarifləndirici layihələr təşkil edilir. Məqsəd faciə qurbanlarının xatirəsini yad etmək və tarixi həqiqətləri beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırmaqdır.

Tarixi yaddaş və gələcək nəsillər

Xocalı faciəsi yalnız keçmişin acı hadisəsi deyil, həm də gələcək nəsillər üçün ibrət dərsidir. Tarixi faktların qorunması, düzgün şəkildə çatdırılması və hüquqi qiymətin verilməsi milli yaddaşın formalaşmasında mühüm rol oynayır.