CSS — Consulting Company

Azərbaycanda hüquqi şəxs təsis etmək nisbətən asan olsa da, müəssisənin ləğvi proseduru çoxmərhələli və ciddi hüquqi məsuliyyət yaradan prosesdir. Layihənin başa çatması, bazarı tərk etmə zərurəti, maliyyə çətinlikləri, vergi güzəştlərinin ləğvi və ya ödəniş qabiliyyətinin itirilməsi hallarında şirkətlər hüquqi şəxsin ləğv edilməsi qərarı ilə üzləşə bilərlər.

Bu səbəbdən biznes yalnız başlanğıc mərhələsi deyil, eyni zamanda çıxış strategiyası ilə də planlaşdırılmalıdır.

Hüquqi şəxsin ləğvi hansı hallarda həyata keçirilir?

Hüquqi şəxsin ləğvi aşağıdakı əsas səbəblərlə baş verə bilər:

Müəssisənin fəaliyyət məqsədinin başa çatması
Uğursuz kommersiya əməliyyatları
Vergi və ya ticarət güzəştlərinin ləğvi
Şirkətin ödəniş qabiliyyətinin olmaması
Məhkəmə qərarı əsasında məcburi ləğvetmə

Azərbaycanda hüquqi şəxsin ləğvi könüllü və ya məcburi qaydada aparılır.

Hüquqi şəxsin ləğv edilməsi formaları

Könüllü ləğvetmə

Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətin (MMC) könüllü ləğvi iştirakçıların yekdil qərarı ilə başlanır. Bu qərar əsasında ləğvetmə komissiyası və ya tək ləğvedici təyin edilir.

Məcburi ləğvetmə

Məcburi ləğvetmə yalnız məhkəmə qərarı əsasında həyata keçirilir. Adətən qanun pozuntuları və ya fəaliyyətin qanunsuzluğu hallarında tətbiq olunur.

Hüquqi şəxsin ləğvi proseduru mərhələlərlə

1. Ödəmə qabiliyyətinin təsdiqi

Ləğvetmə təşəbbüsü ilə çıxış edən orqan icra orqanından kreditorların tələblərinin 12 ay ərzində ödənilə biləcəyini təsdiq edən rəsmi bəyanat tələb edir.

Əgər bu mümkün deyilsə, müstəqil auditor cəlb edilə bilər.

2. Ləğvetmə qərarının qəbul edilməsi

İştirakçıların ümumi yığıncağında:

Ləğvetmə qərarı qəbul edilir
Ləğvetmə komissiyası (və ya ləğvedici) təyin olunur
Ləğvetmə müddəti müəyyən edilir

3. Kreditorların məlumatlandırılması

Ləğvedici:

10 gün ərzində rəsmi mətbuatda elan verir
Kreditorlara yazılı bildiriş göndərir
Vergi orqanı və ƏƏSMN-ni məlumatlandırır
Bu mərhələdə şirkət rəsmi olaraq “ləğv prosesindədir” statusu alır.

4. Vergi orqanına sənədlərin təqdim edilməsi

15 gün ərzində təqdim olunur:

Ləğvetmə qərarı
Ödəmə qabiliyyəti barədə bəyanat
Elanın dərc edildiyini təsdiq edən sənəd
Hüquqi şəxsin möhürü

5. Aralıq ləğvetmə balansı

Kreditorların tələbləri toplandıqdan sonra:

Aralıq balans tərtib olunur
Əmlakın tərkibi və borclar göstərilir
Əgər əmlak kifayət etmirsə, iflas proseduru başlanmalıdır.

6. Yekun balans və əmlakın bölüşdürülməsi

Kreditorlarla hesablaşmadan sonra:

Yekun ləğvetmə balansı hazırlanır
Qalan əmlak iştirakçılar arasında bölünür

7. Dövlət reyestrindən çıxarılma

Son mərhələdə:

Vergi orqanına ərizə təqdim edilir
Hüquqi şəxs dövlət reyestrindən çıxarılır
Ləğv rəsmi olaraq başa çatır

Vacib hüquqi məqamlar

Ləğvetmə prosesi maksimum 12 ay ərzində tamamlanmalıdır
Bütün vergi və sosial sığorta bəyannamələri 30 gün ərzində təqdim edilməlidir
Davam edən məhkəmə, inzibati və ya cinayət işi varsa, ləğvetmə qadağandır
Nizamnamədə xüsusi ləğvetmə qaydaları əvvəlcədən nəzərdən keçirilməlidir

Hüquqi şəxsin ləğvi sadə texniki proses deyil — bu, ciddi hüquqi risklər və məsuliyyətlər yaradan mərhələdir. Yanlış addımlar əlavə maliyyə sanksiyaları və hüquqi mübahisələrlə nəticələnə bilər.

Bu səbəbdən müəssisənin ləğvi zamanı peşəkar hüquqi dəstək almaq həm vaxtınıza, həm də biznes nüfuzunuza qənaət edir.