Tikinti qüsurları həm yeni tikili mənzil alanlar, həm fərdi ev sahibləri, həm də kommersiya obyektləri sifariş edən şəxslər üçün ən çox rast gəlinən problemlərdəndir. Mənzildə su sızması, divarlarda çatlar, dam örtüyünün nasazlığı və ya bünövrənin çökməsi kimi hallar ciddi maddi zərərə səbəb ola bilər.

Azərbaycan qanunvericiliyinə əsasən, tikinti şirkəti və ya podratçı görülmüş işdə yaranan qüsurlara görə hüquqi məsuliyyət daşıyır. Bu halda sifarişçi və ya alıcı müəyyən müddət ərzində iddia qaldıraraq qüsurun aradan qaldırılmasını, dəymiş ziyanın ödənilməsini və ya ödənilmiş vəsaitin geri qaytarılmasını tələb edə bilər.

Tikinti qüsuru nədir?

Tikinti qüsuru dedikdə, tikinti işinin müqaviləyə, layihəyə və ya texniki normalara uyğun görülməməsi nəticəsində yaranan çatışmazlıq nəzərdə tutulur.

Ən çox rast gəlinən tikinti qüsurları bunlardır:

• Mənzildə və ya damda su sızması
• Divarlarda və tavanda çatların yaranması
• Pəncərə və qapıların düzgün quraşdırılmaması
• Elektrik və su sistemlərində nasazlıq
• İstilik sisteminin işləməməsi
• Bünövrənin çökməsi və ya konstruktiv problemlər
• Keyfiyyətsiz təmir və üzləmə işləri

Bu kimi hallarda tikinti şirkətinə qarşı hüquqi tələb irəli sürmək mümkündür.

Tikinti qüsurlarının növləri

Tikinti qüsurları hüquqi baxımdan iki əsas kateqoriyaya bölünür:

Aşkar qüsurlar

Aşkar qüsurlar mənzil və ya tikili təhvil alınarkən dərhal görünən problemlərdir. Məsələn:

• Boya və suvaq işlərinin keyfiyyətsiz olması
• Pəncərələrin düzgün bağlanmaması
• Döşəmədə qabarıqlıq və ya əyrilik
• Elektrik rozetkalarının işləməməsi

Belə qüsurlar təhvil-təslim aktı imzalanmadan əvvəl qeyd edilməlidir.

Gizli qüsurlar

Gizli qüsurlar təhvil zamanı görünməyən, lakin sonradan üzə çıxan problemlərdir. Məsələn:

• Mənzilin divarından və ya tavandan su keçməsi
• Gizli elektrik naqillərində problem
• Kanalizasiya və boru sistemində nasazlıq
• Binanın bünövrəsində çökmə və ya konstruktiv çatlar

Gizli qüsurlar aşkar edildiyi andan dərhal sonra tikinti şirkətinə yazılı şəkildə bildirilməlidir.

Tikinti qüsurlarına görə iddia müddəti nə qədərdir?

Tikinti qüsurlarına görə iddia qaldırmaq üçün qanun müəyyən müddətlər nəzərdə tutur.

Maddə 776. Podrat müqaviləsi üzrə iddia müddəti:

776.1. Sifarişçi icranın qüsuru barəsində tələbi işin qəbul edildiyi gündən bir il ərzində, binaya aid tələbi isə beş il ərzində irəli sürə bilər.

776.2. Əgər müqaviləyə əsasən iş hissə-hissə qəbul edilmişdirsə, qüsur barəsində tələb müddətinin axımı işin tam qəbul olunduğu gündən başlanır.

Tikinti şirkətinə qarşı hansı tələblər irəli sürülə bilər?

Tikinti qüsuru aşkar edildikdə sifarişçi və ya mənzil sahibi aşağıdakı hüquqlara malikdir:

1. Qüsurun pulsuz aradan qaldırılması

Tikinti şirkəti qüsuru öz hesabına aradan qaldırmalıdır. Məsələn, dam örtüyü su buraxırsa və ya divarda çat yaranıbsa, podratçı həmin problemi pulsuz həll etməlidir.

2. Mənzilin və ya tikintinin qiymətinin azaldılması

Əgər qüsurun aradan qaldırılması mümkün deyilsə və ya tikinti şirkəti bunu etməkdən imtina edirsə, ödənilmiş məbləğin bir hissəsinin geri qaytarılması tələb oluna bilər.

3. Təmir xərclərinin geri alınması

Əgər siz qüsuru öz hesabınıza aradan qaldırmısınızsa, çəkdiyiniz xərcləri tikinti şirkətindən tələb edə bilərsiniz.

4. Dəymiş ziyanın ödənilməsi

Tikinti qüsuru nəticəsində əlavə zərər yaranıbsa, həmin zərərin də əvəzini tələb etmək mümkündür. Məsələn, boru partlaması nəticəsində mənzildə mebel və ya texnika zədələnibsə, bunun kompensasiyası tələb oluna bilər.

Tikinti qüsuru ilə bağlı iddia necə qaldırılır?

Tikinti şirkətinə qarşı uğurlu iddia qaldırmaq üçün aşağıdakı mərhələləri izləmək lazımdır:

1. Qüsuru sənədləşdirin

İlk növbədə qüsurun foto və videosunu çəkin. Mümkünsə, müstəqil ekspert və ya mühəndis dəvət edin və qüsur barədə rəsmi akt tərtib etdirin.

Bu sənədlər gələcəkdə məhkəmədə əsas sübut kimi istifadə olunur.

2. Tikinti şirkətinə yazılı pretenziya göndərin

Tikinti şirkətinə və ya podratçıya rəsmi məktub göndərərək qüsurun aradan qaldırılmasını tələb edin. Məktubda aşağıdakılar qeyd olunmalıdır:

• Qüsurun təsviri
• Qüsurun nə vaxt aşkar edildiyi
• Tələb etdiyiniz tədbir
• Cavab üçün verilən müddət

Pretenziyanı sifarişli məktub və ya notarial qaydada göndərmək tövsiyə olunur.

3. Ekspertiza və qiymətləndirmə aparın

Qüsurun yaratdığı zərərin məbləğini müəyyən etmək üçün müstəqil ekspertiza təyin edə bilərsiniz.

4. Məhkəməyə müraciət edin

Məhkəməyə təqdim ediləcək əsas sənədlər:

• Müqavilə
• Təhvil-təslim aktı
• Foto və videolar
• Ekspert rəyi
• Yazılı pretenziya və poçt qəbzi
• Təmir və ya zərər xərclərini göstərən sənədlər

Tikinti qüsurları ilə bağlı ən çox edilən səhvlər

Tikinti qüsuru ilə qarşılaşan şəxslər çox vaxt aşağıdakı səhvlərə yol verirlər:

• Qüsuru vaxtında sənədləşdirmirlər
• Tikinti şirkətinə şifahi müraciətlə kifayətlənirlər
• Müqaviləni və zəmanət müddətini yoxlamırlar
• Təhvil-təslim aktını qüsurları qeyd etmədən imzalayırlar
• Ekspertiza aparmadan birbaşa məhkəməyə müraciət edirlər

Bu səhvlər sonradan iddianın təmin olunmasını çətinləşdirə bilər.

Tikinti qüsurları üzrə hüquqi yardım

Tikinti qüsurlarına görə iddia qaldırmaq üçün düzgün sənədləşmə və hüquqi əsaslandırma vacibdir. Müqavilənin təhlili, pretenziya məktubunun hazırlanması, ekspertiza və məhkəmə prosesi peşəkar hüquqi dəstək tələb edir.

Əgər mənzilinizdə və ya tikili obyektinizdə tikinti qüsuru aşkarlamısınızsa, vaxt itirmədən hüquqi məsləhət almağınız tövsiyə olunur. Vaxtında atılan addımlar həm zərərin qarşısını almağa, həm də tikinti şirkətindən kompensasiya almağa kömək edir.