Qlobal ticarətin inkişafı ilə məhsulların bir ölkədən ixrac olunaraq sonradan yenidən həmin ölkəyə idxal edilməsi halları daha geniş yayılmağa başlayıb. Təkrar idxal (re-import) kimi tanınan bu proses xüsusilə brend sahibləri üçün həm hüquqi, həm də kommersiya baxımından müəyyən risklər yarada bilər. Burada söhbət yalnız malların hərəkətindən deyil, eyni zamanda əqli mülkiyyət hüquqlarının qorunması, bazar üzərində nəzarətin saxlanılması və məhsul keyfiyyətinə dair təminatların qorunmasından gedir.

Paralel İdxal və Onun Hüquqi Xüsusiyyətləri

Bir çox hallarda təkrar idxal paralel idxal (grey market) formasında həyata keçirilir. Bu zaman məhsullar rəsmi distribyutorlar vasitəsilə deyil, üçüncü şəxslər tərəfindən bazara qaytarılır. Nəticədə aşağıdakı risklər yarana bilər:

• Əqli mülkiyyət hüququ sahibinin razılığı olmadan məhsulun satışa çıxarılması;
• Məhsulun texniki standartlara və təhlükəsizlik tələblərinə uyğunluğunun təmin edilməməsi;
• İstehlakçı hüquqlarının pozulması ehtimalının artması.

Azərbaycan Qanunvericiliyi və Beynəlxalq Təcrübə

Azərbaycan Respublikasının “Əmtəə nişanları və coğrafi göstəricilər haqqında” Qanunu sahibkarlara markalarının qanunsuz istifadəsinə qarşı hüquqi müdafiə imkanları təqdim edir. Əgər məhsul marka sahibinin razılığı olmadan yenidən idxal olunubsa və ya müəyyən edilmiş keyfiyyət və təhlükəsizlik standartlarına cavab vermirsə, bu hal hüquq pozuntusu kimi qiymətləndirilə bilər.

Beynəlxalq praktikada isə paralel idxalla bağlı yanaşmalar fərqlidir:

• Avropa Birliyi – “regional tükənmə” prinsipi tətbiq olunur. Məhsul AB ərazisində bir dəfə qanuni şəkildə satışa çıxarıldıqdan sonra onun təkrar idxalı ümumilikdə qanuni hesab edilir.
• ABŞ – bir sıra hallarda məhsulun idxalı üçün brend sahibinin razılığı və ya icazəsi tələb oluna bilər.

Brendlər Özlərini Necə Qoruya Bilərlər?

Mümkün risklərin qarşısını almaq üçün şirkətlər aşağıdakı hüquqi mexanizmlərdən istifadə edə bilərlər:

• Distribyutor müqavilələrində satış ərazilərinin dəqiq müəyyən edilməsi;
• Effektiv idxal nəzarəti sistemlərinin qurulması;
• Əmtəə nişanı hüquqlarının pozulmasına qarşı məhkəmə müdafiəsinin həyata keçirilməsi;
• İstehlakçıların rəsmi satış kanalları barədə məlumatlandırılması.

Təkrar idxal halları brend sahibinin bazar strategiyasına, məhsul keyfiyyətinə nəzarət imkanlarına və hüquqlarının qorunmasına mənfi təsir göstərə bilər. Buna görə də müəssisələr paralel idxal risklərini əvvəlcədən qiymətləndirməli, hüquqi müdafiə vasitələrini vaxtında tətbiq etməli və profilaktik tədbirlər görməlidirlər.

CSS Konsaltinq marka hüquqlarının qorunması, paralel idxal risklərinin qiymətləndirilməsi və hüquqi müdafiə strategiyalarının hazırlanması istiqamətində peşəkar dəstək göstərməyə hazırdır.

Bizimlə Əlaqə

📞 Telefon: +994 51 232 01 98
📩 E-mail: info@az-css.com
🌐 Veb sayt: www.az-css.com
📍 Ünvan: Aşıq Molla Cümə küçəsi 46B (7 saylı ASAN Xidmətin qarşısı)
📸 Instagram: @cssazerbaijan