İpoteka krediti ilə ev almaq istəyən şəxslər üçün proses təkcə bank seçimi ilə bitmir. Növbəti və ən kritik mərhələlərdən biri ipoteka krediti üçün əmlakın qiymətləndirilməsidir. Bu mərhələ kreditin məbləğini, şərtlərini və hətta təsdiqlənib-təsdiqlənməyəcəyini birbaşa müəyyən edir.
Əmlakın qiymətləndirilməsi düzgün aparılmadıqda həm maliyyə, həm də hüquqi risklər yarana bilər.
Əmlak qiymətləndirilməsi nədir və hansı məqsədlə aparılır?
Əmlak qiymətləndirilməsi daşınmaz əmlakın mövcud bazar şəraitinə uyğun real dəyərinin müəyyən edilməsi prosesidir. Bu proses ipoteka krediti zamanı bankın risklərini azaltmaq üçün əsas mexanizmlərdən biridir.
Qiymətləndirmənin əsas məqsədləri
- Kreditin təhlükəsiz təminatla verilməsi
- Borcalanın ödəmə qabiliyyətinin düzgün hesablanması
- Əmlakın bazar dəyərinin süni şəkildə şişirdilməsinin qarşısının alınması
Bank üçün əsas olan alqı-satqı qiyməti deyil, qiymətləndirmə hesabatında göstərilən məbləğdir.
Bank kredit məbləğini necə müəyyən edir?
Əksər hallarda banklar ipoteka kreditini əmlakın bazar dəyərinin təxminən 70–80%-i həcmində təqdim edir. Bu səbəbdən qiymətləndirmə nəticəsi ilkin gözləntilərinizdən fərqli ola bilər.
Nümunə ilə izah
- Almaq istədiyiniz mənzilin satış qiyməti: 75 000 AZN
- Bankın tələb etdiyi ilkin ödəniş: 25%
- Gözlənilən kredit məbləği: 56 250 AZN
Lakin qiymətləndirici şirkət mənzilin bazar dəyərini 68 000 AZN olaraq müəyyən edərsə, bank maksimum:
- 51 000 AZN (68 000 × 75%) kredit ayıracaq.
- Bu fərq borcalanın əlavə vəsait tapmasını zəruri edə bilər.
Qiymətləndirməni kim həyata keçirir?
İpoteka üçün əmlakın qiymətləndirilməsi aşağıdakı subyektlər tərəfindən aparıla bilər:
- Bankın daxili qiymətləndirmə mütəxəssisləri
- Lisenziyalı və müstəqil qiymətləndirici şirkətlər
Qiymətləndirici şirkəti kim seçir?
Borcalan olaraq siz:
- Qiymətləndirici şirkəti seçməkdə azadsınız
- Bank yalnız tövsiyə edə bilər, məcbur edə bilməz
Əgər ipoteka Azərbaycan İpoteka Fondu (AİF) vasitəsilə rəsmiləşdirilirsə, qiymətləndirmə AİF tərəfindən tanınan bazar iştirakçıları vasitəsilə aparılır.
Hüquqi baxımdan hansı məqamlara diqqət yetirilməlidir?
Vacib hüquqi nüanslar
- Qiymətləndirmə hesabatının rəsmi statusu
- Qiymətləndirici şirkətin akkreditasiyası
- Qiymətləndirmə nəticəsinə etiraz etmək hüququ
- Alqı-satqı müqaviləsində göstərilən məbləğin riskləri
Qiymətləndirmə mərhələsində buraxılan hüquqi boşluqlar sonradan:
- Kreditin ləğvinə
- Müqavilə mübahisələrinə
- Əlavə maliyyə itkilərinə səbəb ola bilər
İpoteka krediti üçün evin qiymətləndirilməsi sadəcə formal prosedur deyil. Bu proses kreditin real məbləğini, sizin maliyyə yükünüzü və hüquqi təhlükəsizliyinizi müəyyən edir. Düzgün qiymətləndirmə və hüquqi nəzarət ipoteka prosesinin problemsiz başa çatmasının əsas şərtidir.
📞 Peşəkar hüquqi dəstək üçün müraciət edin
Daşınmaz əmlak və ipoteka hüququ üzrə məsləhət almaq və Qiymətləndirmə xidmətlərimizdən yararlanmaq üçün indi bizimlə əlaqə saxlayın.
Hüquqlarınızı qoruyur, prosesi sizin adınıza təhlükəsiz şəkildə idarə edirik.
